۱۸-۱۹ ذیالقعده ۱۴۴۷
مقدمه
قبلا به مناسبتهای مختلف برخی از آیات سوره شعراء مورد بحث قرار گرفته بود. با شروع دور دوم حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران – که فعلا به جنگ رمضان معروف شده- با توضیحی که قبلا داده شده سراغ سورههای «فیل» و «قریش» رفتم. در ادامه و با توجه به آنچه در این جنگ پیش آمد و برخی اقداماتی که از جانب ایران در مقابل دشمن رخ داد، به نظرم رسید که شاید توجه کردن به آيه ۱۳۰ سوره شعراء در این زمان لازم باشد؛ و از این رو، آیه مذکور و چند آیه قبل و بعد آن (یعنی از آیه ۱۲۶ تا ۱۳۸) مورد بحث قرار گرفت؛ و اکنون به نظر رسید شاید مناسب باشد به بقیه این سوره از ابتدا پرداخته شود.
روزی که برنامه یک آیه در روز را شروع کردم قصدم این بود که هر روز به یک آیه بپردازم و مسألهام فقط یک تأمل روی هر آیه بود که در کمتر از ۱۸ سال روی کل آیات تأملی کرده باشم. شاید تا حدود یک سال اول همین رویه ادامه داشت و گاه کار یک آیه بیش از ۸-۹ ساعت در روز وقت میگرفت. تدریجا احساس شد به خاطر اصرار بر اینکه هر روز یک آیه تمام شود جوانب متعددی از آیه فروگذار میشود و هرچه جلوتر رفتم ابعاد متعددی که در کار مد نظر بود وسعت و جدیت بیشتری پیدا کرد: برای ترجمه هر آیه به حدود ۵۵ ترجمه مراجعه میشد، نکات ادبی به بحث تخصصی و تفصیلی به ریشه لغات و کاربردهای متنوع آن ریشه در کل قرآن کشیده شد، بحث تعدد قراءات افزوده شد، شأن نزول پیگیری تفصیلی میشد، برای احادیث دیگر به یکی دو حدیث بسنده نمیشد و گاه دهها حدیث برای یک آیه ارائه میگشت، در قسمت تدبر، چندین تفسیر مهم به عنوان حداقل کار مرور میشد و گاه بخاطر سوالی که پیش آمد بود بحث در بیش از ده تفسیر زیر و رو میشد، ابعاد مختلف جامعهشناختی، روانشناختی، انسانشناختی، سیاسی، اقتصادی، حقوقی، اخلاقی و حتی ابعادی که در علوم طبیعی (فیزیک و شیمی و …) از یک آیه قابل استنباط بود به تفصیل مورد بحث قرار میگرفت تا حدی که گاه کار یک آیه بیش از یک ماه به طول میانجامید و سرعت حرکت بقدری کند شد که با این سرعت بعید است ظرف دویست سال هم این کار قرآنی به پایان برسد!
حقیقت این است که در میان این ابعاد مختلف، به نظرم شاید چیزی که بتواند مصداق باقیات صالحات باشد و جای خالی آن احساس میشود، استخراج احادیثی برای هر آیه است. البته کتب تفسیر روایی فراوانی داریم اما همه آنها عموما احادیثی را ذیل آیات گرد آوردهاند که تصریحی از متن آیه در آن حدیث هست و بسیاری از آیات هست که در این تفاسیر هیچ حدیثی ذیلش مطرح نشده است. با توجه به جداییناپذیری ثقلین و اهمیت مراجعه به معصوم در فهم حقایق و ظرایف قرآن کریم از سویی، و گسترش امکانات جستجو در دوره معاصر از سوی دیگر، فقدان تفسیری که زوایای هر آیهای را با حدیث یا احادیثی برای مخاطب باز کند قابل توجیه نیست؛ از این رو، ان شاء الله از این پس، تمرکز اصلی کار یافتن احادیث مرتبط است و ابعاد دیگر به نحو حداقلی در پیش گرفته خواهد شد که ان شاء الله این توفیق را داشته باشم که در طول عمرم درباره هر آیهای دست کم یکبار تأملی انجام داده باشم و در این تأمل برای هر آیه حدیثی یافته باشم که به درد کسانی که میخواهند برای فهم زوایای مختلف قرآن کریم در پیشگاه اهل بیت زانو بزنند کمکی شده باشد.
ادامه مطلب ۱۲۱۵) سوره شعراء (۲۶) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ→
بازدیدها: 12
